Bioloxía e Xeoloxía 4ºESO


Guión dos contidos que deberedes dominar para preparar correctamente a proba da segunda avaliación, que terá lugar o 5 de marzo:


TEMA 5

Conceptos de Fixismo e creacionismo

Teoría evolutiva de Lamarck (Lamarckismo)
          -as condicións ambientais cambian.
          - eses cambios crean novas necesidades que provocan cambios nas condutas.
          - como consecuencia haberá un maior ou menor uso de certos órganos, que farán que os individuos cambien.
          - eses cambios se transmiten á descendencia.

Teoría evolutiva de Darwin. Orixe.
           - existen pequenas diferenzas herdables entre os individuos dunha especie
           - establécese unha loita pola supervivencia., e os organismos tenden a producir o maior número de descendentes.
           - algunhas formas teñen máis éxito que outras, polo que sobreviviran mellor e deixaran máis descendentes.
           - esas características favorables irán sendo cada vez máis abundantes e a especie vai cambiando.

Argumentos a prol da evolución.
                - fósiles
                - distribución xeográfica dos seres vivos
                - anatomía comparada: homoloxías
                - desenvolvemento embrionario
                - células e moléculas (bioloxía molecular)

Como aparecen as diferenzas entre individuos, fontes de variabilidade:
              - mutacións
              - reproducción sexual

Teoría sintética da evolución. Neodarwinismo.

Velocidade da evolución.
              - saltacionismo >> velocidade de evolución irregular
              - gradualismo  >> velocidade de evolución lento e constante.

Selección natural e adaptación: a adaptación é consecuencia do proceso de selección natural. A selección actúa sobre aqueles fenotipos de éxito favorecéndoos.

Proceso de especiación: é o proceso polo cal surden novas especies.
            Ten lugar nas seguintes etapas:
                                illamento das poboacións
                                diferenciación gradual
                                dúas especies diferentes

Extinción: é o proceso polo cal unha especie desaparece.

TEMA 6








O guión cos conceptos máis importantes para a proba do 24 de novembro é o seguinte:

   TEMA 1:

 ¿Qué é a célula? Teoría celular.
 Importancia de R. Hooke, Schleiden e Schwann no estudo da célula.
 Tipos de microscopía.
 Tipos de células:
             Procariotas
             Eucariotas
                   Animais
                   Vexetais
  Orgánulos celulares (Cales son e funcións)
  O núcleo e as súas partes
  Funcións celulares
                  Reproducción
                  Nutrición
                          Obtención da materia (autótrofa e heterótrofa)
                          Obtención da enerxía (respiración celular e fermentación)
                 Relación (movementos: vibrátil, ameboide e contráctil)
  Descrición célula procariota
  Evolución das células procaritas ás eucariotas: teoría endosimbiótica
  Orixe da primeira célula: Teorías


Co seguinte vídeo será máis doado aprender as partes das células en inglés:



TEMA 2

Os conceptos importantes para entender o tema son:
  • Especie
  • caracteres (propiedades) poden clasificarse en:
    • específicos
    • individuais
    Outra posible clasificación dos caracteres dos individuos é en:
    •  caracteres cualitativos ou con variación descontinua
    • caracteres cuantitativos ou con variación continua

  E outra forma sería agrupar os caracteres en:
    • hereditarios
    • adquiridos
 En realidade, o que herdamos é información e esa información está nos núcleos dos gametos, na molécula de ADN.

Debedes saber tamén o significado dos seguintes termos:
  • Cromosoma
  • cariotipo
  • célula diploide
  • célula hapolide
  • cromosomas homólogos
  • autosomas
  • cromosomas sexuais
  • xene

A división ou reprodución celular pode producirse mediante dous mecanismos:

  • MITOSE
Ten as seguintes características:
    • a partir dunha célula diploide obtéñense duas dipolides idénticas
    • ten lugar durante toda a vida
    • sucede en todas as células do corpo
    • é necesario para medrar, reparar e repoñer estruturas.
    • transcorre nas seguintes etapas:
      • profase
      • metafase
      • anafase
      • telofase
   Previamente, ao final da interfase ten lugar a duplicación do ADN.


  • MEIOSE
Ten as seguintes características:
    • a partir dunha célula diploide obtéñense catro haploides diferentes.
    • Sucede únicamente durante a vida fértil
    • so ten lugar nas gónadas
    • é necesaria para fabricar gametos
    • transcorre nas seguintes etapas:
      • profase I (sobrecruzamento)
      • metafase I
      • Anafase I
      • Telofase I
      • Profase II
      • metafase II
      • Anafase II
      • telofase II.
Antes da profase I, ten lugar a duplicación do ADN, pero non sucede antes da profase II.

  • Clon
  • células diferenciadas
  • células nai
    • totipotentes
    • pluripotentes
    • multipotentes
  Aplicacións da clonación.

TEMA 3

    Neste tema estudaremos as leis que permiten entender como é a transmisión da información á descendencia.

   Mendel e considerado o pai da xenética, posto que foron os seus traballos os que permitiron comprender como pasaban as características dunhas xeracións ás seguintes.

   Para entender os traballos de Mendel primeiro debes comprender os seguintes conceptos:
  • razas puras: son aqueles individuos que para unha característica (carácter) so teñen e poden transmitir unha posibilidade.
  • Xeración parental (P): son os individuos cos cales se inician os cruzamentos para estudar a transmisión dun caracter.
  • Primeira xeración Filial (F1): son os descendentes da xeración parental
  • Segunda xeración filial (F2): son os descendentes da primeira xeración filial.
  • Híbridos: son aqueles individuos que para unha característica (carácter) teñen duas posibilidades ou informacións. Os indivíduos da F1 son híbridos.
  • Carácter dominante: aquel que se manifesta ou expresa nun híbrido.
  • Carácter recesivo: aquel que non se manifesta ou expresa cando están presentes duas posibilidades (caso dos híbridos).
  • Xenética: parte da bioloxía que estuda a herdanza dos caracteres.
  • Xene: fragmento ou parte do ADN que ten a información necesaria para producir unha proteina e dar lugar a un carácter.
  • Alelos: cada unha das alternativas que ten un carácter.
  • Homocigótico: un individuo é homocigótico para un carácter cando as dúas posibilidades que ten para ese carácter son iguais. (razas puras)
  • Heterocigótico: un individuo é heterocigótico para un carácter cando as  duas posibilidades que ten para ese carácter son diferentes (híbridos).
  • Xenotipo: xenes que un individuo posue para un carácter.
  • Fenotipo: é a información que se expresa ou manifesta para un carácter.




As conclusións dos traballos de Mendel quedan resumidas nos tres principios ou Leis de Mendel:

  1ª Lei de Mendel: Lei da Uniformidade: a F1 resultante dun cruzamento de razas puras opostas para un carácter é uniforme. (son todos iguais e manifestan a alternativa dun dos proxenitores; a alternativa dominante).


   



  2ª Lei de Mendel: Lei da segregación:Os caracteres recesivos que non aparecen na F1, reaparecen na segunda xeración filial (F2), na proporción de tres dominantes por un recesivo.




 3ª Lei de Mendel: Principio da Combinación independente: nos heterocigotos para dous ou máis caracteres, cada carácter transmítese á seguinte xeración filial, de forma independente a calquer outro carácter; por iso é posible calquer combinación para eses caracteres.


    Os caracteres estudados por Mendel presentan o que se denomina Dominancia completa, o cal significa que nos heterocigotos (ou híbridos) so se expresa unha alternativa (a dominante). 

    Pero isto non sempre é asi; hai casos nos que os híbridos presentan unha herdanza intermedia ou incompleta, é dicir, que o seu fenotipo é intermedio entre os dous proxenitores.

    E hai outros casos nos que existe codominancia, é dicir, no híbrido exprésanse os dous alelos (como sucede cos grupos sanguíneos humanos).

  Na parte final do tema explícase a herdanza do sexo e a herdanza ligada ao sexo.



   TEMA 4:

 Material hereditario: ácidos nucleicos:.
     ARN (ácido ribonucleico)
                     ARN-mensaxeiro
                     ARN-transferente
                     ARN-ribosómico
         Formado por: un azucre (ribosa), ácido fosfórico e unha base nitroxenada (A, U, G, C)
          o conxunto destes tres elementos  forma un nucleótido, que é a unidade dos ácidos nucleicos.

    ADN (ácido desoxirribonucleico)
         Formado por un azucre (desoxirribosa), ácido fosórico e unha base nitroxenada (A, T, G, C).
         Son dous filamentos unidos e complementarios, e enrolados soble si mesmos formando unha dobre
         hélice.
         Dise que son complementarios porque unha adenina so se une a unha timina e unha guanina a unha
         citosina.




 Funcións do ADN

 Código xenético e traducción da mensaxe xenética.
    É a forma na que o ADN  almacena a información xenética. Baséase en tripletes. Tres bases consecutivas codifican (significan) un aminoácido determinado. Polo tanto a secuencia de aminoácidos dunha proteina está relacionada coa secuencia de nucleótidos (tripletes) do ADN.

No paso desde o ADN á proteína correspondente hai dous pasos:
  Transcrición:  facer unha copia do xene (ADN) en ARN

  Tradución:  fabricar a proteína nos ribosomas a partir do ARN mensaxeiro







 Replicación do ADN.

É o proceso polo cal o AND fai copias de si mesmo.


 Mutacións.

 Enxeñaría xenética.
 Técnica PCR
 Organismos transxénicos.
 Aplicacións da enxeñaría xenética.